MEHİR VE TÜRK HUKUKU

İslam Hukuku’nda nikah esnasında erkeğin kadına verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği para veya mala  mehir denilmektedir.

Mehir konusunda ilk verilen karar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 28.04.1935 tarihli 1166/1000 sayılı kararı; ikincisi ise aynı mahkemenin aynı dairesinin 02.06.1959 tarihli 2984/2385 sayılı kararıdır. İlk kararda mehrin ödenmesine karar verilirken, 1959 tarihli kararda davacının mehir talebi, kamu düzenine aykırılık oluşturacağı gerekçesiyle reddedilmiştir. İhtilafın giderilmesi amacıyla, Ankara Barosu’ndan Avukat Çelebioğlu, içtihadı birleştirme yoluna gidilmesini içeren bir dilekçe sunmuştur. O dönemde yetkili olan ‘’Yargıtay İçtiihadı Birleştirme Kararları Kurumu’’ oy çokluğu ile görüşünü bildirmiştir. Türk mahkemeleri, kadına mehir ödenmesini içeren kararlarında halen bu içtihadı birleştirme kararına atıf yapmaktadır.

Türk mahkemeleri mehir ile ilgili davaları çözerken 02.12.1959 tarihli ve 14/30 sayılı içtihadı birleştirme kararına dayanmaktadırlar. Söz konusu içtihadı birleştirme kararına esas olan uyuşmazlıkta, Osmanlı İmparatorluğu zamanında Şer’i Hukuk’a göre kurulmuş bir evlilik akdi vardır ve Cumhuriyet ilân edildikten sonra tarafl ar mahkeme huzurunda yeni Medeni Kanun uyarınca boşanma davası açmıştır. Nikâh akdi imzalanırken, erkeğin boşanma sırasında kadına mehir ödeyeceğine dair anlaşma yapılmıştır. İçtihadı birleştirme kararında, Osmanlı İmparatorluğu zamanında akdedilmiş mehir anlaşması, erkek aleyhine bir borç ve kadın lehine müktesep bir alacak hakkı şeklinde yorumlamış; Türkiye Cumhuriyeti’nin Medeni Kanunu’nun nikâh sırasında kadın ve kocadan birinin diğerine mal/para vermesini veya taahhüt etmesini yasaklamadığından hareketle, mehir, ifası tecil ve tehir edilmiş bir alacak ve borç ilişkisi şeklinde nitelendirilmiştir.  Kararda, mehrin, talakla boşanma tazminatı veya boşanmayı önleyici tedbir olmadığı, kamu düzenine aykırılık oluşmayacağı belirtilmiş; 28.04.1935 tarihli ilamda belirtilen içtihadın isabetli bulunduğuna, 02.12.1959 tarihli ikinci içtimada oyçokluğu ile karar verilmiştir.

Türk mahkemelerinde mehri içeren boşanma davalarında, genellikle erkeklerin mehrin iadesini istediğini veya üçüncü kişilerin hak kaybından dolayı işleme itiraz ettiğini görmekteyiz. Ancak Yargıtay mehri adi yazılı senetle yapılmış bir bağışlama olarak vasıflandırdığı için iade söz konusu olmamaktadır. Gayrimenkullerde ise, tapuya tescil suretiyle malik kadın olmaktadır ve temlik sebebi satış veya bağışlama olarak gösterildiği için yine erkeğe herhangi bir iade söz konusu olmamaktadır.

Şu ana kadar yabancı unsurlu bir mehir davası açılmamıştır. Konuyla ilgili geniş bir tartışma yapılmamış; Nomer tarafından Milletlerarası Özel Hukuk’ta mehrin mal rejimleri kapsamında değerlendirileceği savunulmuştur. Milletlerarası Özel Hukuk alanında mehrin bağışlama akdine, mal rejimine, evliliğin genel hükümlerine, nafakaya, tazminata ve mirasa dâhil olup olmadığı tartışılabilir.

SONUÇ:

Mehir konusunda iki ülkenin paralel hukuk sistemlerine sahip olduğu göz önüne alındığında, mahkemelerin farklı değerlendirmelerde bulunmaları dikkat çekicidir. Alman Yüksek Mahkemesi, mehri evlenmenin genel hükümleri çerçevesinde vasıflandırmıştır. Mehir, evlenmenin genel hükümleri kapsamında, evliliğin bir sonucu olarak nitelendirilmiştir. Türk mahkemeleri, yabancılık unsuru taşımayan ve kadına mehir bedelinin ödenmesini içeren davalarda istisnasız bir şekilde 02.12.1959 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanmaktadır. Mehrin, Medeni Kanun ile yasaklanmadığından hareketle, bağışlama akdi olarak kabul edilerek, adi yazılı şekilde yapılmasının yeterli olduğunu (gayrimenkullerde resmi şekil şartına uyulması gerekmektedir) ve işlemin geçerli olduğunu karara bağlamaktadırlar.

mehir ile ilgili görsel sonucu

DETAYLI BİLGİ İÇİN ÖRNEK YARGITAY KARARLARI VE ALMAN HUKUKUNDAKİ EMSAL KARARLARA BAKILMASI TAVSİYE OLUNUR.

STJ. AV. RUVEYDA ARSLAN

Hukukçu Hanım tarafından yayımlandı

Benim yaptığım,bildiklerimi söylemek değil;kendimi öğrenmektir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi: